جمعه غیر ایرانی

سلام اسلامشهر: هر جمعه صبح از ساعت ۹ الي ۳۰/۱۱، شبكه سراسري صدا موج اف.ام رديف ۹۳.۹ برنامه طنزي تحت عنوان "جمعه ايراني" پخش مي‌كند.

در اين برنامه كه با عنوان "جمعه ايراني" داعيه‌دار توليد و پخش برنامه‌اي ايراني است؛ هنرمنداني همچون منوچهر آذري، داود منفرد، امير مدرس و ... و با تهيه كنندگي و سردبيري سعيد توكل و مجري‌گري فاطمه برومند و مهران اماميه و جمعي از نويسندگان حضور دارند. اين برنامه راديويي كه در روزهاي جمعه هر هفته از شبكه سراسري صدا و در بهترين ساعات روز پخش مي‌شود پتانسيل بسيار بالايي براي جذب مخاطبين گسترده داخل و خارج كشور و فراهم نمودن ساعات مفرح و شاد براي تمامي ايرانيان را در اختيار دارد.

در يكي از همين هفته‌هايي كه گذشت (صبح جمعه ۲۲/۹/۸۷)؛ همزمان با انجام كارهايم مشغول گوش دادن به برنامه راديويي "جمعه ايراني" بودم. برنامه‌هاي موزيكال، لطيفه‌هاي جذاب و گاهي جملات زيبايي در برنامه بود كه باعث انبساط خاطر مي‌شد. اما هر از چندگاهي بخشي از برنامه دل و جان مخاطبين ايراني را به شدت مي‌آزرد. آنچه باعث پُست اين وب‌نگاشت شد همين بخش‌هاي برنامه بود كه اشاره كوتاهي به آنها مي‌كنم.

نكته اول؛ در لابه‌لاي برنامه از ترانه‌ها و آوازهاي ايراني معروف به "ترانه‌هاي لسانجلسي" استفاده مي‌شود. اين آوازها كه به نوعي اشاعه و تبليغي گسترده براي "ترانه‌هاي نامشروع لسانجلسي" است تقريباً در طول برنامه "جمعه ايراني" آن هم به دفعات از راديوي سراسري جمهوري اسلامي ايران است شنيده مي‌شد.

به نمونه‌هايي از اين ترانه‌ها كه در جمعه چند هفته گذشته (۲۲/۹/۸۷) پخش شد توجه كنيد؛ ۱- گياهي دارم كه خيلي پر باره ... (مسابقه راديويي) ۲- احتمالاً من دارم گدا مي‌شم ... (نقد مسايل اقتصادي) و غيره؛ هر كدام از اين آوازها مشابه سبك اصلي يكي از ترانه‌هاي معروف به ترانه‌هاي لسانجلسي بود.

اگر اين را هم اضافه كنيم كه خوانندگان اين آوازها در برنامه "جمعه ايراني" همواره سعي مي‌كردند كه تُن صداي خود را به خوانندگان لسانجلسي آن ترانه‌ها نزديك كنند، ببينيد ديگر چه مي‌شود؟ اگر اين ترانه‌ها تبليغ و به نوعي حمايت "جمعه ايراني" و "راديو سراسري" از ترانه‌هاي لسانجلسي نيست پس چيست؟

نكته دوم؛ در اين برنامه كاراكتر "سقز سياه" و "چشم‌شور" او ردخور ندارد!

اگر چه در تعاليم اسلامي از "شور چشمي و زخم چشم" ياد شده و آن را قابل وقوع شمرده است؛ ولي مطمئناً تأثير "چشم زدن" بر انسان‌ها، متفاوت است و همچنين راههايي براي جلوگيري از تأثير "چشم خوردن" بيان شده است. حضرت امام جعفر صادق (ع) مي‌فرمايند: اگر كسي از چشم زخم كسي مي‌ترسد سه مرتبه بگويد: "ماشاءالله لا حول و لا قوة الا بالله العلي العظيم" و سوره فلق و ناس را بخواند، تا چشم بد در او اثر نكند. همچنين گفته شده كه آيه "و ان يكاد" را بنويسيد و با خود همراه داشته باشيد. (۱)

حال سئوال اينجاست كه آيا با توجه به در نظر گرفتن كاراكتر "سقز سياه" كه "چشم زخم و شور چشمي" او بسيار قوي است و اصطلاحاً ردخور ندارد، نبايد كاراكتري مثل "پير بابا" يا "مشهدي حسن" و يا ... در نظر گرفت كه با توجه به روحيات ديني، توكل و اعتماد به نفس فوق‌العاده وي "چشم زخم و شور چشمي" سقز سياه در او اثري ندارد. كه اگر اينجور مي‌شد - يا شود - حتي مي‌توان انتظار داشت كه اين برنامه در جهت گسترش و تقويت "اعتقادات ديني" و "اصلاح باورهاي مردم" گامي مؤثر بردارد.

ولي متأسفانه بزرگنمايي "چشم زدن" تا به اين حد در برنامه و درگير كردن ذهن مخاطب با چنين مسأله‌اي كه عمدتاً در بين عموم مردم "ناشناخته" است، به نوعي اشاعه خرافات و ايجاد تشويش اذهان محسوب مي‌شود.

اگر چه انتخاب "كاراكتر" و "سوژه‌ها" ملات اصلي تهيه برنامه‌هاي طنز و اصلي‌ترين بخش تهيه نگارش‌هاي طنز را به خود اختصاص مي‌دهد، ولي آيا در توليد برنامه‌ي "جمعه ايراني" كه گستره‌ي جغرافيايي بسيار وسيع با طيف‌هاي مختلف مخاطبين اعم از كودك، نوجوان، جوان، ميانسال و كهنسال و مردان و زنان با سطوح مختلف تحصيلات، فرهنگ و اعتقادات ديني را در برمي‌گيرد، مي‌بايست از اينگونه مسايل "پرداختي" صرفاً يك‌جانبه و قطعي ارايه نداد تا مبادا مردم را تا حدودي خرافاتي و حتي در برخي مواقع زندگي معمولي مردم را دچار اختلال و روحيات آنان را دستخوش نوعي بيم و هراس كاذب نمود.

به نظر مي‌رسد بايد در تهيه برنامه‌هاي موزيكال "جمعه ايراني" به توان هنرمندان اين برنامه به طور ويژه تكيه كرد. اكثر آوازها و برنامه‌هاي موزيكال كه توسط هنرمندان اين برنامه اجرا مي‌شود چه از جهت شعر و چه از جهت آواز و ترانه واقعاً زيبا و بديع و به هيچ عنوان تقليدي نيست. معتقدم نويسندگان و هنرمندان اين برنامه از توان جذب و هنرمندي ويژه‌اي برخوردارند. آيا نمي‌شود آن بخش زائد و غير ضروري برنامه را حذف كرد تا مخاطب مسلمان ايراني برنامه "جمعه ايراني" خاطرش مكدر نشود؟

نكته سوم؛ مطالبي كه گذشت و ديگر مواردي كه احتمالاً گفته نشده، انتقادات واردي است كه برنامه "جمعه ايراني" به خود مي‌بيند؛ ولي هنوز هم به ديده احترام مي‌نگريم به "هنرمندان" و "زحمتكشان" تهيه، توليد و پخش اين برنامه. مطمئناً "جمعه ايراني" با "خانه تكاني" و يا "حساب‌كِشي" از خود، مي‌تواند انتقادات وارده را برطرف نمايد.

و اما نكته آخر؛ به نظر مي‌رسد اين برنامه كه با عنوان "جمعه ايراني" توليد و پخش مي‌شود نتوانسته احترام لازم و كافي را براي "مخاطب مسلمان" خود كه علي‌الاصول تقريباً تمامي "گروه هدف" توليد برنامه را شكل مي‌هد، رعايت نمايد. همچنين نتوانسته "اعتماد به نفس" مناسبي را از "هنرمندان ايراني" برنامه "جمعه ايراني" نشان دهد. كه اگر اينگونه مي‌بود تمامي تكه‌برنامه‌هاي "غيرايراني" و "غيراسلامي" مي‌بايست از آن جدا مي‌گرديد. جا دارد مسئولين و توليدكنندگان اين برنامه و مسئولين صداي جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه بيشتر عنايت و توجه داشته باشند. مناسب است در توليد و پخش اين برنامه بازنگري ويژه‌اي صورت گيرد يا لااقل عنوان برنامه را به "جمعه غير ايراني" تغيير دهند. به اميد ديدار

-------------------------------
پي‌نوشت:
۱. محمدرضا آل حسيني، روزنامه كيهان.
http://aftab.ir/articles/religion/moral/c7c1223366916_superstition_p1.php